Barbunya Balığı

Ilık ya da sıcak denizlerin çamurlu ve kumlu sahillerinde 300 metre derinliklerde yaşayan pembe, kırmızı renkleri olan balığa barbunya balığı adı verilmektedir. Mullidae familyasına ait balığın Latince ismi Mullus barbatus‘tur. Barbunya balığı; kepez barbunyası, çalı barbunyası, sultan balığı, asıl barbunya gibi isimlerle de anılır.
Barbunya balığının vücudu yanlardan basık, başı iri ve oval şekildedir. Üzerinde kolayca dökülen pulları vardır. Çene altında biraz uzun iki bıyığa sahiptir. Sadece üst kısımda dişleri vardır. Balığın yüzgeçleri sarı renktedir. Ancak dorsal yüzgeci renksiz ya da düz renklerdedir.
Barbunya balığının yan çizgisi aralıksız şekilde düz devam eder. Balığın göz çukuru altında üç pul yer almaktadır. Barbunya balığı ortalama 13 cm civarında olmasına karşın 40 cm’e kadar büyüyebilir. Barbunya balığı iki yaşında yumurtlamaktadır. İki yaşını aştıktan sonra balık verimli şekilde üreme yapmaya başlar. Üreme için sıcaklığı ortalama 24 derecedir.

Küçük sürüler halinde yaşayan barbun balıklarının ortalama ağırlıkları 50 – 75 gram arasında değişmektedir. Ege ve Akdeniz’de bol miktarda bulunmaktadır. Türkiye’de yılda yaklaşık 3 – 5 ton arasında barbunya balığı avlandığı bilinmektedir. Dişiler 1 yaşından sonra üremeye başlarlar ve ömürleri erkeklere göre daha uzundur. Lezzet açısından diğer balıklara göre ciddi anlamda ön planda olan barbunlar, ekonomik değer konusunda biraz farklıdır.
Barbunya balığı ılıman Akdeniz ve Ege sahillerinde yaşamaktadır. Nadir olarak kaya yakınlarını ama çoğunlukla çamur ve kum alanlarını seven balığın yaşadığı derinlik, suyun ısısına göre değişmektedir. Isı değiştikçe derinlere ya da sahile mevsimsel göçler yaparlar. Barbunya balığı 10 yıl kadar yaşayabilmektedir. Lezzetli bir balık olması sebebiyle avcılıkta çok tercih edilir. Bu da ekonomik değeri de yüksek bir balık olmasını sağlar.
Barbunya balığının kaya barbunyası, kum barbunyası, ot barbunyası ve paşa barbunyası gibi dört çeşidi vardır. İsimlerinden de anlaşılacağı üzere çeşitler yaşam alanlarına göre ayrılmıştır. Aralarında en nadir görüleni kaya barbunyasıdır. Buna karşın en lezzetli olanı da yine bu türüdür.

Barbunya Balığının Besin Değeri

Barbun balıkları; A, B1, B2, B12 ve C vitaminleri açısından zengin bir içeriğe sahiptir. Bunların yanında fosfor, potasyum, çinko, magnezyum, bakır, demir gibi mineralleri de barındırmaktadır. Omega 3 ve omega 6 yağ asitlerini bolca bulunduran barbun balıkları ayda en az2 defa tüketilmelidir.
Fosfor; kemiklerimizi ve dişlerimizin sağlığında büyük rol oynar. Aynı zamanda hasar görmüş dokuların onarımını kolaylaştırır. Bu da büyüme çağında en gerekli olan şeylerden biridir. Protein sentezinde, yağların ve karbonhidratları vücut tarafından kullanılmasında önemli görevleri vardır. Fosfor eksikliğinde; hipotiroidi, D vitamini eksikliği, miyeloma, mide bulantısı, kusma, hiperinsülinizm, hızlı büyüyen neoplastik hastalıklar gibi sağlık sorunları ortaya çıkmaktadır.

Barbunya Balığının Faydaları

Barbunya balığının 100 gramlık porsiyonunun içinde 117 kalori, 19 gram protein, 3,79 gram yağ, 49 mg kolesterol, 65 mg sodyum ve 357 mg potasyum bulunmaktadır. İçinde şeker ve karbonhidrat bulundurmamaktadır. İçeriği dolayısıyla faydalı kabul edilebilecek barbunya balığı aynı zamanda lezzetlidir. Bu nedenle çocuklara, hamilelere, emziren annelere daha çok önerilmektedir.
Bu besin değerlerini kaybetmemesi ve kalori oranının artmaması için doğru yöntemlerle pişirilmesi önemlidir. İçeriği ile barbunya balığı kalp hastalıklarına karşı koruyucu, kemikler için faydalı ve astım tehlikesini azaltıcı etkiye sahiptir. Barbunya balığı selenyum açısından zengin bir içeriğe sahiptir. Bu özelliğiyle kanserden korunmada ve vücuttaki toksinlerin atılmasında faydalıdır.
Kalp damar hastalıkları ve şeker hastalığını önlemenin yanında vücuda enerji verir. Göz sağlığına iyi gelen barbunya balığı, hamilelik döneminde yenirse, anne karnındaki bebeğin retina oluşumuna da katkı sağlar. Eğer düzenli olarak tüketilirse genç yaşlı herkesin göz sağlığına iyi gelmektedir. Kalsiyum açısından zengin olduğu için kemiklerin kuvvetlenmesini sağlar. Gelişim çağındaki çocukların bu yüzden sık sık balık yemesi önerilmektedir.