Balık ve Yaşam

Balık Kelimesi

Türkiye Türkçesinde suda yaşayan balık anlamındaki “balık” kelimesi, Eski Türkçe, Orta Türkçe ve Eski Kıpçakça’da balık biçimiyle geçer. Çağdaş Türkçe lehçelerindeki kullanımı ise şöyledir.

Oğuz Grubu(Güney Türkçesi): Azerbaycan Türkçesi balıg, Türkmen Türkçesi balık; Uygur Grubu (Kuzeydoğu Türkçesi): Özbek Türkçesi balık, Uygur Türkçesi balık/balak/belik; Kıpçak Grubu: Başkurt Türkçesi balık, Karaçay Türkçesi palık, Kara Kalpak Türkçesi balık, Kırgız Türkçesi balık, Kazak Türkçesi balık, Kazan Tatarcası balık, Güney Sibirya Grubu; Altay Türkçesi palık, Hakas Türkçesi balık, Şor Türkcesi balık, Telavüt Türkçesi palık,Tuva Türkçesi balık olarak kullanır.

Balık” kelimesinin Türkçe sözcüklerde geçen anlamları şöyledir.

Geceyle bir durgunluk oldu suda

Balıklar yosunlar gibi uykuda.

(Cahit Sıtkı Tarancı, İnsan Hıçkırıkları’’şiirinden)

Hayvanlar içinde dilsiz

Meyvalar içinde gülsüz ‘’Balık, incir’’

(Amil Çelebioğlu,Türk Bilmeceler Hazinesi)

Balık isteyen gönlünü suya koyar.

(1000 Temel,Türk Atasözleri ve Deyimleri,s.68)

Balığın canını suda dediler

İlahi,balığı gölden ayırma.

(Eşrefoğlu, Şükrü Elçin, Halk Şiiri Antolojisi)